Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Tom Schenk (1951), ook geregistreerd onder de naam Thomas Schenk is een Nederlandse theatervormgever.

Biografie

Tom Schenk verliet een jaar voor zijn eindexamen de middelbare school in Den Haag om aan een danscarrière in Duitsland te beginnen. Als negentienjarige zoon van een kunstschilder-tekenaar besloot hij niet in de voetsporen van zijn vader te treden en te kiezen voor de dans. Bij het Hessisches Staatstheater in Wiesbaden werd hem al gauw een baan aangeboden. Terwijl Schenk daar als danser zijn brood verdiende, groeide zijn belangstelling voor de theatervormgeving. Hij maakte na vier jaar de overstap naar het decoratelier van het gezelschap. Na een intensieve kennismaking met de praktische kant van het decorontwerpen kreeg hij na een jaar een beurs voor een opleiding tot assistent-decorontwerper. Als zodanig belandde Schenk bij de Bühnen der Stadt Köln in Keulen. Hij werkte er twee jaar mee aan verschillende opera’s voor bekende scenografen als Achim Freiher, Ezio Frigerio, John Gunter en Erich Wonder. Na veel assistent-schappen kreeg Schenk de kans zelfstandig een decor te ontwerpen voor een ballet. Hij beschouwt die productie als het grote keerpunt in zijn carrière. Vanaf dat moment namen de aanbiedingen toe, ook vanuit Nederland.

In 1976 ontwierp Schenk zijn eerste decor voor het Nederlands Dans Theater. Bij dit gezelschap werkte hij mee aan voorstellingen voor onder meer Jiri Kylian, William Forsythe, Nacho Duato en Nils Christe door heel Europa en daarbuiten. Parallel hieraan ging Schenk vanaf 1978 ook decors en kostuums ontwerpen voor toneel en opera. Via de Haagse Comedie,Toneelgroep Theater en het Publiekstheater kwam hij in dat jaar terecht bij Toneelgroep De Appel. Bij het Publiekstheater ontwierp hij zijn eerste toneelbeeld voor Tsjechov’s Oom Wanja in de regie van Ger Thijs en bij De Appel voor Shakespeare’s De Feeks in de regie van Erik Vos. Deze stelde hem bij De Appel aan als tweede decorontwerper, omdat zijn vaste scenograaf Niels Hamel meer tijd wilde besteden aan de vrije kunst. Tom Schenk werd al snel één van de vaste theatervormgevers van het gezelschap en is er nog steeds aan verbonden. Daarnaast werkte hij voor onder meer De Haagse Comedie, het Nationale Toneel, Globe en het RO Theater en ging hij geleidelijk aan ook meer werken in Duitsland, Oostenrijk, Italië, Frankrijk en Tsjechië. Daarbij beperkt Schenk zich allang niet meer altijd alleen tot het decor. Ook de kostuums en het licht worden meegenomen in de totale scenografie van talrijke toneelvoorstellingen, in nieuwe samenwerkingen die zich inmiddels hebben aangediend. Met regisseur Antoine Uitdehaag werkte hij in München, Wenen en Berlijn en voor regisseur Johan Doesburg ontwierp hij de scenografie voor veel producties van Het Nationale Toneel in Den Haag en dat doet hij daar nog steeds.

Vanaf eind vorige eeuw kreeg theatervormgeving van operaproducties voorrang in Schenk's werk. Zo ontwierp hij de scenografie voor Purcell’s Dido en Aeneas (1995) bij de Opera aan het Spui; Gounod’s Faust (1996) bij de Nationale Reisopera en Verdi’s Falstaff (2001) bij de Staatsopera van Tatarstan in Muziektheater Enschede. Ook werkte en werkt hij veel samen met de Japanse regisseur-acteur Yoshi Oida voor operavoorstellingen in verschillende Europese theaters.

Kenmerkend voor de scenografie van Schenk is dat de door hem ontworpen decors geleidelijk aan overgaan in de bestaande architectuur van de speelruimte. Zo experimenteert hij regelmatig met de opstelling van het publiek. Schenk verkiest zelf eerder als zijn beroepsnaam ‘ruimte-ontwerper’, die ‘environmental’ scenografie schept. Volgens hem moet een ruimte het publiek uitnodigen om zijn verbeelding de vrije loop te laten. Een gedetailleerd uitgewerkt decor slaat, zo meent de ontwerper, de fantasie dood. Hij werkt niet volgens een bepaald principe of een bepaalde stijl. Het is vooral de ruimte en de mise-en-scène die zijn toneelbeeld bepalen. Een nieuwe productie benadert Schenk geheel blanco. ‘In het begin wil je uitpakken, laten zien hoe bijzonder je bent. Het is echt vaak beter om jezelf in te tomen en de ruimte aan het stuk te geven. Daarom moet ik me voor elk nieuwe ontwerp leeg maken’.

Over de ontwikkeling van zijn vak merkte Schenk op: ‘Ooit schilderde ik óf landschappen óf portretten. Nooit de mens in zijn omgeving. Zoals ik vroeger evenmin een poppetje in de maquette zette. Nu kan ik niet meer zonder, maak ik er ook nog licht bij. Ik ben totaler gaan werken. Het vak is eveneens volwassener geworden. De ontwerper heeft een even belangrijke inbreng als de schrijver, de regisseur of de spelers, (..) Jaren geleden was het vanzelfsprekend dat iemand in een Engels stuk een Engelse krant las. Nu moet je zo’n detail wegen: is er wel een krant? In die zin trekt de ontwerper meer touwtjes naar zich toe, meer verantwoordelijkheid. Dat is griezelig en heerlijk’

De decor-en kostuumontwerpen en scèneschetsen van Tom Schenk zijn veelal uitgewerkte tekeningen met een hoge artistieke waarde op zichzelf. Schenk exposeert dit werk vaak in theaterfoyers en galeries, al of niet tijdens de voorstellingen.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan, c.q. die in Nederland te zien zijn geweest en waarbij hij geregistreerd werd voor het ontwerpen van het decor, alsmede naar zijn overige bijdragen aan voorstellingen, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
Elegia - Holland Festival - 1976-06-15
Light Part XI - Nederlands Dans Theater - 1976-10-15
Symphonie in D - Nederlands Dans Theater - 1976-10-18
Clowns and Clowns - Nederlands Dans Theater - 1976-11-26
Roulette - Haagse Comedie - 1977-01-08
De vader - Toneelgroep Theater - 1977-09-24
Tutto Liscio - Nederlands Dans Theater - 1978-01-26
Novicado - Nederlands Dans Theater - 1978-03-20
De voorpagina - Haagse Comedie - 1978-05-06
Windfield - Nederlands Dans Theater - 1978-06-16
Oom Wanja - Publiekstheater - 1978-09-30
Pretpierement - Scapino Ballet - 1978-10-06
Suske en Wiske - Werkcentrum Dans - 1978-10-20
Klein leed - Toneelgroep Theater - 1978-11-17
De feeks - Toneelgroep De Appel - 1978-12-22
Tutto Liscio - Werkcentrum Dans - 1979-03-16
Symfonie in NDT - Nederlands Dans Theater - 1979-03-22
Zondag - Zuidelijk Toneel Globe - 1979-03-31
Harmonic Melodies - Nederlands Dans Theater - 1979-11-01
Tafel van tien - Toneelgroep Theater - 1979-11-16
Glazen speelgoed - Theater- en Organisatiebureau Jacques Senf - 1979-11-28
Op de bodem - Toneelgroep De Appel - 1979-12-06
Woyzeck - Toneelgroep Theater - 1980-01-18
Wat de butler zag - Toneelgroep Theater - 1980-03-14
Rotter - Publiekstheater - 1980-05-03
Vertrouw nooit een trol - Holland Festival - 1980-06-01
Schakels - Toneelgroep Theater - 1980-09-19
Burgerbruiloft - Toneelgroep De Appel - 1980-12-11
Mahagonny - Toneelgroep De Appel - 1980-12-11
Candide, of Het optimisme - Toneelgroep De Appel - 1981-04-11
Victor, of De kinderen aan de macht - Toneelgroep De Appel - 1982-10-29
Snoepfonie - Scapino Ballet - 1982-11-21
De Rode Herberg - Toneelgroep De Appel - 1983-02-18
De vrek - Toneelgroep De Appel - 1983-10-05
Schijn bedriegt - Publiekstheater - 1985-01-18
Tutto liscio - Scapino Ballet - 1985-10-15
Faust I & II - Toneelgroep De Appel - 1985-11-15
Uccelli - Nederlands Dans Theater - 1985-11-21
Uccelli - Introdans Educatief - 1985-11-21
Een midzomernachtsdroom - Toneelgroep De Appel - 1986-03-19
Het verjaardagsfeest - Toneelgroep De Appel - 1987-02-20
Amphitryon - Toneelgroep De Appel - 1987-03-18
Niemandsland - Toneelgroep De Appel - 1987-09-16
Pulcinella - Scapino Ballet - 1987-10-04
Faëton - Toneelgroep De Appel - 1987-10-16
Ghetto - Toneelgroep De Appel - 1988-02-17
La batarde - Het Gebeuren - 1988-05-14
Hamlet - Toneelgroep De Appel - 1988-10-07
Hebriana - Het Nationale Toneel - 1989-02-24
Rosencrantz en Guildenstern zijn dood - Toneelgroep De Appel - 1989-05-26
De tijd en het vertrek - Het Nationale Toneel - 1989-09-08
Antonius en Cleopatra - Toneelgroep De Appel - 1989-10-20
Professor Bernhardi - Het Nationale Toneel - 1989-12-01
Noodlot - Toneelgroep De Appel - 1990-01-19
Zomergasten - RO Theater - 1990-03-03
Lixo - Scapino Ballet Rotterdam - 1990-06-21
De profundis - Toneelgroep De Appel - 1991-03-22
Moeder Courage en haar kinderen - Toneelgroep De Appel - 1991-04-19
Spinoza - Toneelgroep De Appel - 1991-10-16
Tutto liscio - Dansgezelschap Reflex - 1992-02-01
Het individu temidden van de massa - Muziek- & Danstheater Pandora - 1992-02-08
The Station - Muziek- & Danstheater Pandora - 1992-02-08
Afscheid, of het cliché van moeders en dochters - Muziek- & Danstheater Pandora - 1992-02-08
The Woods - Arca - 1992-02-18
Labyrint - Toneelgroep De Appel - 1992-03-19
Borderline Rendezvous - Cloud Chamber I.D.T. - 1992-04-09
Erik of het klein insectenboek - De Paardenkathedraal - 1992-10-11
Elektra - Theater van het Oosten - 1993-01-28
Trilogie van het zomerverblijf - Toneelgroep De Appel - 1993-03-09
Miau - Theater aan het Spui - 1993-03-11
The Art of Living - Cloud Chamber I.D.T. - 1993-03-31
In gesprek - Toneelgroep De Appel - 1993-10-11
Zoals het u lijkt - Toneelgroep De Appel - 1993-10-27
De Sunshine Boys - Joop van den Ende Theaterproducties BV - 1993-12-06
Spoken - Toneelgroep De Appel - 1994-02-18
Macbeth - De Paardenkathedraal - 1994-02-20
Gilles en de nacht - De Paardenkathedraal - 1994-06-03
Dido en Aeneas - Stichting Opera aan het Spui - 1994-12-26
Het dagboek van Anne Frank - Impresariaat Jacques Senf & Partners - 1995-01-21
Dantons dood - Toneelgroep De Appel - 1995-03-10
… overige resultaten

en idem onder de naam Thomas Schenk

 
All Ways Six Steps - Stichting Grand Theatre - 1995-08-18
Zweiland - Stichting Grand Theatre - 1997-10-22
Anything Else - Stichting Grand Theatre - 1999-01-02
Körper - Schaubühne am Lehniner Platz - 2000-06-03
Na Zemlje - Sasha Waltz & Guests - 2000-06-10
Insideout - Sasha Waltz & Guests - 2004-06-11
Don't We - Stichting Grand Theatre - 2005-08-11
Dido & Aeneas - Sasha Waltz & Guests - 2006-06-23
Gezeiten - Sasha Waltz & Guests - 2008-10-11
Medea - Sasha Waltz & Guests - 2009-06-26
Roméo et Juliette - De Nationale Opera - 2016-04-15
  • Het alfabetisch overzicht van deze voorstellingen
  • Idem van de voorstellingen voor het ontwerpen van het kostuums
  • Idem voor het licht
  • Idem de voorstellingen waarin hij zelf is opgetreden

Ontwerpen Tom Schenk in de Collectie TIN

In de Collectie TIN bevinden zich scènetekeningen, decormaquettes, en kostuums naar ontwerp van Tom Schenk.

Bronnen