Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De vrek 148412.jpg


Jan Musch in De Vrek, Gezelschap Jan Musch, 1936/7. Foto: N.V. Vereenigde Fotobureaux.

NaamJan Musch
Volledige naamJohannes Petrus (Jan) Musch
Geboren22 december 1875
Amsterdam
Overleden24 april 1960
Blaricum
BeroepActeur, Directeur, Voordrachtskunstenaar
DisciplineToneel
IMDb-profiel
VIAF-profiel

Biografie

Jan Musch (1875 - 1960) was een Nederlands acteur en toneeldirecteur. Hij debuteerde in 1891 bij Kreukniet en Poolman in de Salon des Variétés, werkte enige jaren bij reizende gezelschappen en trad in 1889 toe tot de Nederlandse Toneelvereniging. Hij bleef er tot 1908, speelde een jaar bij Kimmel en Chrispijn in Nederlands-Indië en kwam in 1909 bij Willem Royaards.

Hij werkte onder Verkade en Heijermans en richtte in 1919 met Adriaan van der Horst, die hij kende van de NTV, Het Schouwtooneel op, waar hij, onderbroken door een Indische tournee in 1928, tot 1933 speelde en leiding gaf. Hij maakte van 1933 tot 1935 deel uit van de leiding van Het Masker en richtte na enkele tournees in 1936 het Gezelschap Jan Musch op, maar moest drie jaar later om gezondheidsredenen zijn werkzaamheden drastisch verminderen. Hij bleef wel als voordrachtskunstenaar werken, speelde nog enkele gastrollen en leidde in 1941/42 het Carré Ensemble (een gelegenheidsgezelschap) en na de bevrijding ruim een jaar het politiek georiënteerde GG Cabaret (afkorting voor:'t Gaat Goed). Tijdens de Tweede Wereldoorlog toonde hij zich als een van de weinigen solidair met zijn joodse collega's en weigerde hij te spelen.[1]

In seizoen 1952/53 nam hij afscheid met De vrek van Molière, waarmee tevens zijn 60-jarig jubileum werd herdacht (zijn 25- en 40-jarig jubileum werden respectievelijk in december 1917 en november 1933 gevierd met de rol van Lukas in Dageraad van Herman Heijermans en Mikoff in Brand in de stad van Hans Sassmann). Ter gelegenheid hiervan werd hij benoemd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau.

Jan Musch schreef in samenwerking met Kees Meekel het spel De vrouw, de ridder en nog iets.

Hij trad het laatst op in het openbaar aan Caro van Eyck's zijde bij de uitreiking van de Theo Mann-Bouwmeesterring. Jan Musch was van 1928 tot 1948 gehuwd met de actrice Mary Smithuysen.

In Den Haag en Utrecht is een laan naar Jan Musch genoemd en in Amsterdam een straat.

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gegaan en waarin hij is opgetreden, alsmede naar zijn overige bijdragen aan voorstellingen, voor zover geregistreerd in de Productiedatabase.

 
Antonio, vader en zoon - Kreukniet en Poolman - 1892-06-19
Elisa - Kreukniet en Poolman - 1893-02-13
Ahasverus - Kreukniet en Poolman - 1893-05-18
De nieuwe Commissaris van Politie - Kreukniet en Poolman - 1893-05-18
De giftmengster (La dame de St. Tropez) - Salon des Variétés o.l.v. Willem Potharst - 1896-05-06
Eén dag soldaat - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1899-05-01
Aboe Seid - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1900-03-05
Het verzoeningsfeest - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1900-03-05
Het nieuwe evangelie - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1900-05-04
Jan Klaaz of de Gewaande Dienstmaagt - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1900-09-09
Het lintje - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1900-10-20
Op hoop van zegen - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1900-12-24
Een Amsterdamsche jongen of het buskruitverraad in 1622 - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1902-03-19
Het dorp aan de grenzen - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1902-03-25
Een slaaf van eubiotiek - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1902-04-05
De bibliothecaris - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1902-08-21
Het 3de escadron - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1902-09-07
De erfgenamen van Rabourdin - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1902-10-18
De macht der duisternis - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1902-12-24
Zaken zijn zaken (Les affaires son les affaires) - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1903-09-06
'n Avond uit! - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1903-10-08
Broeders vrijmetselaars - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1903-10-29
Bloeimaand - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1904-02-09
Het gezin van Baas van Paemel - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1904-03-12
Bullekop - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1904-09-10
Allerzielen - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1904-12-24
Art. 188 - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1904-12-24
De bond der nieuwste tijden - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1905-04-07
De broeders van Sint Bernardus - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1905-10-21
Eén dag in 't jaar! - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1906-03-28
De bezembaron - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1906-09-08
Eigen haard - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1907-01-29
Een liefdedienst - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1907-02-03
Chrysanthemus - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1907-03-16
De aanbeveling - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1907-05-28
Uitkomst - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1907-11-02
Advocaten-zaken! (Sein Alibi) - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1907-12-07
Het beloofde land - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1908-02-08
De meid - De Nederlandsche Tooneelvereeniging (1893-1912) - 1908-03-14
Adam in ballingschap - N.V. Het Tooneel - 1908-09-02
De barbier uit Sevilla - N.V. Het Tooneel - 1910-02-28
De dierbare afgestorvene - N.V. Het Tooneel - 1910-08-20
De andere - N.V. Het Tooneel - 1910-10-12
Lucifer - N.V. Het Tooneel - 1911-01-09
De gordel van Hippolyta - N.V. Het Tooneel - 1911-03-17
De violiers - N.V. Het Tooneel - 1911-12-08
Jonkvrouw de la Seigliere - N.V. Het Tooneel - 1912-01-30
't Café'tje - N.V. Het Tooneel - 1912-09-26
Ackermann - N.V. Het Tooneel - 1913-01-10
Het levende lijk - N.V. Het Tooneel - 1913-04-12
Het levende lijk - N.V. Het Tooneel - 1913-04-13
Mijlpalen - N.V. Het Tooneel - 1913-11-04
Een midzomernachtdroom - N.V. Het Tooneel - 1914-06-11
Artisten Sportfeest - Gelegenheidscombinaties - 1914-06-14
De heks van Haarlem - N.V. Het Tooneel - 1915-02-13
'n Schoon avontuur - N.V. Het Tooneel - 1915-04-08
'n Avond uit - N.V. Het Tooneel - 1915-05-22
Het nachtmaal van de wraak - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1916-01-26
Het genie - Die Haghespelers (1913-1917) - 1916-04-24
De universeele erfgenaam - Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel (K.V.H.N.T.) - 1916-05-13
De gezonken klok - N.V. De Tooneelvereeniging - 1917-02-09
Aron Laguna - N.V. De Tooneelvereeniging - 1917-02-24
Dageraad - N.V. De Tooneelvereeniging - 1918-01-17
De dageraad - N.V. De Tooneelvereeniging - 1918-01-17
Boerengezelschap - Jan Musch - 1919-04-09
Het wederzijds huwelijksbedrog - Het Schouwtooneel - 1919-09-02
De paradijsvloek - Het Schouwtooneel - 1919-09-09
De meteoor - Het Schouwtooneel - 1920-01-16
Multatuli's Max Havelaar - Het Schouwtooneel - 1920-03-02
Mariken van Niemweghen - Het Schouwtooneel - 1920-04-17
Belachelijke hoofsche juffers - Het Schouwtooneel - 1921-04-02
Othello - Het Schouwtooneel - 1921-09-09
De belachelijke hoofse juffers - Het Schouwtooneel - 1921-09-16
Casanova in Amsterdam - Het Schouwtooneel - 1921-10-28
De ingebeelde zieke - Het Schouwtooneel - 1921-12-09
De ceremonie - Het Schouwtooneel - 1922-01-13
De wedloop met de schaduw - Het Schouwtooneel - 1922-03-11
Als je maar 'n verleden hebt - Het Schouwtooneel - 1922-04-12
De opgeknoopte die werd afgeknoopt - Het Schouwtooneel - 1922-09-07
Het leven is een droom - Het Schouwtooneel - 1922-10-25
… overige resultaten
  • Het alfabetisch overzicht van deze voorstellingen
  • Idem de voorstellingen in een regie van hem
  • Idem de voorstellingen waarbij hij geregistreerd werd als auteur
  • Idem voor de bewerkingen van bestaande teksten en stukken

Foto's

Tross en Tobby 152628.jpg Tross en Tobby 152634.jpg

Links: John Gobau en Jan Musch in Tross en Tobby, Toneelgroep Het Masker, 1934/35. Foto: N.V. Vereenigde Fotobureaux. Rechts: Jan Musch in dezelfde voorstelling. Foto: Godfried de Groot.

Baron Tip 148358.jpg Spaansche Brabander 152273.jpg

Links: Jan Musch (midden) in Baron Tip, Gezelschap Jan Musch, 1936/7. Foto: N.V. Vereenigde Fotobureaux. Rechts: Jenny van Maerlant, Jan Musch en Caro van Eyck in De spaansche Brabander, ATG 51/52. Voorstelling t.g.v. het 60-jarig jubileum (en afscheid) van Jan Musch. Foto: Particam Pictures/MAI.

Overig

Musch was behalve acteur en regisseur tevens een verdienstelijk schilder en beeldhouwer. Zijn in brons gegoten zelfportret kreeg een plaats in de Amsterdamse Stadsschouwburg.

Bronnen

  1. "Theater in de oorlog" Vrij Nederland, 21 augustus 1993 (p.41)