Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Biografie

J. Bernlef (1937) is een Nederlands schrijver, dichter en vertaler. Vanaf 2002 publiceert hij onder het pseudoniem Bernlef (zonder de initiaal J.).

Bernlef debuteerde in 1959 als dichter met Kokkels, en in hetzelfde jaar als prozaïst met Stenen spoelen. Voor Kokkels ontving hij in november 1959 de Reina Prinsen Geerligsprijs. In 1984 werd hij bij het grote publiek bekend met zijn roman Hersenschimmen, waarin hij het dementeringsproces uitvoerig beschrijft vanuit het oogpunt van een dementerende man. De roman werd in 1986 voor toneel bewerkt door Chaim Levano en onder zijn regie gespeeld door Toneelgroep Centrum. 1987 werd het verfilmd door Heddy Honigmann, en in 2006 volgde weer een bewerking als toneelstuk uitgevoerd door het Ro Theater, onder regie van Guy Cassiers. In 2007 werd de novelle Vallende Ster door het Onafhankelijk Toneel als toneelstuk uitgevoerd (acteur René van 't Hof vertolkte de figuur van variété-artiest Wim Witteman; hiervoor ontving hij De VSCD Mimeprijs).

Bernlef heeft ook gepubliceerd onder de pseudoniemen Ronnie Appelman, J. Grauw, Cas den Haan, S. den Haan en Cas de Vries. Het pseudoniem Bernlef is ontleend aan de blinde Friese dichter Bernlef uit de 8e eeuw.

Als vertaler heeft Bernlef in het Nederlandse taalgebied tal van Amerikaanse en Zweedse dichters geïntroduceerd, onder wie Marianne Moore, Elizabeth Bishop en Tomas Tranströmer. Van de Zweed, die door velen als een van de grootste hedendaagse dichters wordt beschouwd, heeft hij zelfs het hele werk integraal vertaald onder de titel De herinneringen zien mij.

Bernlef is de schrijver van het Boekenweekgeschenk in 2008, met het boek De pianoman. In 2009 schreef Bernlef in opdracht van Onafhankelijk Toneel de tekst voor de operasolo Ophelia.

J. Bernlef schreef Esther in opdracht van Het MUZtheater. Voor toneel schreef hij verder Sterf de moord (1973), In verwachting (1975), Deuren (1977) en Nachtrit' (1979)

Theater/Dans

Een chronologisch en daaronder een link naar een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in première zijn gebracht en waarbij hij geregistreerd werd in de Productiedatabase als auteur of librettist

 
Sterf de moord - Toneelgroep Centrum - 1973-11-15
In verwachting - Toneelgroep Centrum - 1975-01-11
Net uit - Stichting Werkgroep Poëzie Hardop - 1976-12-07
Deuren - Stichting Theaterunie - 1977-04-16
Het is maandag - Stichting Werkgroep Poëzie Hardop - 1977-10-03
Nachtrit - Stichting Theaterunie - 1979-02-10
Voetnoten / Das Stuck von der Liebe - Ensemble De Dikke van Dale - 1986-01-07
Deuren - Theaterwerkplaats - 1987-01-30
Spoken in de kast - De Salon - 1989-03-24
Beckett en Buster - RO Theater - 1992-04-12
Roger, Roger! - Stichting Nesproductiehuis - 1994-05-10
Esther - Het MUZtheater - 1994-10-21
Jana - Kunstwerf Malschaert Maastricht Sirkel - 1995-04-27
Een zijn zonder verandering - Henk van Ulsen - 1997-01-04
Een huis vol stemmen - Orkater - 1999-11-22
Eclips - Stichting Carte Blanche - 2000-08-11
Uur U - Theater van de Verloren Tijd - 2004-04-25
Hersenschimmen - RO Theater - 2006-03-18
Ophelia - Onafhankelijk Toneel - 2009-05-24

Bibliografie

  • 1960 - Kokkels (debuutroman)
  • 1962 - De overwinning: het verslag van een nederlaag (bekroond met een reisbeurs van OK&W)
  • 1963 - Onder de bomen (verhalen)
  • 1965 - Ben even weg (poëzie)
  • 1965 - Het strikken van een das (poëzie, 3 ex.)
  • 1965 - Wat zij bedoelen (met K. Schippers, interviews)
  • 1965 - Stukjes en beetjes (roman, later uitgegeven als: Achterhoedegevecht)
  • 1966 - De schoenen van de dirigent (poëzie)
  • 1966 - Paspoort in duplo (roman)
  • 1967 - De schaduw van een vlek (verhalen)
  • 1967 - Een cheque voor de tandarts (met K. Schippers, documentaire)
  • 1968 - Bermtoerisme (poëzie)
  • 1968 - De dood van een regisseur (roman)
  • 1969 - De verdwijning van Kim Miller (verhalen)
  • 1970 - Wie a zegt (essays)
  • 1970 - Hoe wit kijkt een eskimo (poëzie)
  • 1971 - Het verlof (roman)
  • 1971 - Rondom een gat (een winterboek)
  • 1972 - De maker (roman)
  • 1972 - Grensgeval (poëzie)
  • 1973 - Sneeuw (roman)
  • 1973 - "Sterf de moord" (Toneel)
  • 1974 - Brits (poëzie)
  • 1974 - Hondedromen (verhalen)
  • 1974 - Het komplot (verhalen)
  • 1975 - "In verwachting" (toneel)
  • 1975 - Meeuwen (roman)
  • 1976 - De man in het midden (roman)
  • 1976 - Zwijgende man (poëzie)
  • 1977 - Gedichten 1960-1977 (poëzie)
  • 1978 - Anekdotes uit een zijstraat (verhalen)
  • 1979 - Stilleven (poëzie)
  • 1979 - Nachtrit (toneel)
  • 1980 - De ruïnebouwer (verslag en schouwspel)
  • 1980 - De kunst van het verliezen (poëzie)
  • 1981 - Onder ijsbergen (roman)
  • 1982 - Alles teruggevonden/niets bewaard (poëzie)
  • 1984 - Hersenschimmen (roman, in 1988 bewerkt tot film en in 2006 tot theaterstuk)
  • 1985 - Verschrijvingen (prozagedichten)
  • 1986 - Wolftoon (poëzie)
  • 1987 - Publiek geheim (roman)
  • 1987 - Drie eilanden (een bundel waarin opgenomen de romans sneeuw, meeuwen en onder ijsbergen)
  • 1988 - Gedichten 1970-1980 (poëzie)
  • 1988 - Geestgronden (poëzie)
  • 1989 - Vallende ster (novelle)
  • 1989 - Achterhoede gevecht (een bewerking van het in 1965 als prozadebuut uitgegeven Stukjes en beetjes)
  • 1990 - De noodzakelijke engel (poëzie)
  • 1990 - Doorgaande reizigers (verhalen)
  • 1991 - Verborgen helden (bloemlezing)
  • 1991 - Ontroeringen (essays)
  • 1992 - De witte stad (roman)
  • 1992 - De herinneringen zien mij (integrale vertaling van het werk van Tranströmer)
  • 1993 - Niemand wint (poëzie)
  • 1993 - Eclips (roman)
  • 1993 - Schiet niet op de pianist. Over jazz (essays)
  • 1994 - Vreemde wil (poëzie)
  • 1994 - Esther (toneel)
  • 1995 - Alfabet op de rug gezien (poëzievertalingen)
  • 1995 - Cellojaren (verhalen)
  • 1997 - Achter de rug Gedichten 1960-1990
  • 1997 - Verloren zoon (roman)
  • 1997 - Schijngestalten (bevat tevens Hersenschimmen, Vallende ster en Eclips)
  • 1997 - Onder ijsbergen (herduk als Grote Lijsters 1997 Nr.1, literaire reeks voor scholieren)
  • 1998 - De losse pols (essays)
  • 1998 - Aambeeld (poëzie)
  • 1999 - Meneer Toto-tolk ter gelegenheid van de jaarwisseling 1998-1999
  • 1999 - Haalt de jazz de eenentwintigste eeuw? (essays)
  • 1999 - Tindeman's Dilemma (verhalen)
  • 2000 - Boy (roman)
  • 2000 - Kokkels & Stenen spoelen (verzen & verhalen)
  • 2000 - Bernlefs beste volgens Bernlef (verhalen)
  • 2001 - Bagatellen voor een landschap (gedichten)
  • 2001 - Tegenliggers (portretten en ontmoetingen)
  • 2002 - Verbroken zwijgen (verhalen)
  • 2003 - Buiten is het maandag
  • 2004 - Kiezel en traan (gedichten)
  • 2005 - De onzichtbare jongen (roman)
  • 2005 - Een jongensoorlog (roman, een door de schrijver zelf herziene versie van de eerdere romans Stukjes en beetjes en Achterhoedegevecht)
  • 2006 - Hoe van de trap te vallen (jazzverhalen)
  • 2006 - Hersenschimmen (leesclubeditie)
  • 2007 - Op slot (roman)
  • 2008 - Het begin van tranen (verhalen)
  • 2008 - De pianoman (Boekenweekgeschenk)
  • 2009 - De rode droom (roman)
  • 2009 - Ophelia (tekst operasolo)
  • 2010 - De tweede ruimte (essays)
  • 2010 - Geleende levens (novellen)
  • 2011 - De een zijn dood (roman)

Prijzen

  • 1959 - Reina Prinsen Geerligsprijs voor Kokkels
  • 1962 - Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor Morene
  • 1964 - Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs voor Dit verheugd verval
  • 1964 - Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor En dode hagedis
  • 1977 - Vijverbergprijs voor De man in het midden
  • 1984 - Constantijn Huygens-prijs voor zijn gehele oeuvre
  • 1987 - AKO Literatuurprijs voor Publiek geheim
  • 1989 - Diepzee-prijs voor Hersenschimmen]
  • 1994 - P.C. Hooft-prijs voor zijn gehele oeuvre

Externe links

Bronnen