De TheaterEncyclopedie is vernieuwd!

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Foto s van onbekende voorstellingen van Grietje Kots 156540.jpg


Grietje Kots. Fotograaf onbekend.

NaamGrietje Kots
Geboren7 januari 1905
Amsterdam
Overleden13 mei 1993
Blaricum
BeroepBeeldend kunstenaar
DisciplinePoppenspel


(Harmke) Grietje Kots (Amsterdam, 7 januari 1905 – Blaricum, 13 mei 1993) was een Nederlandse masker-, poppen- en marionettenmaker.

Biografie

Grietje Kots was naast masker-, poppen- en marionettenmaker ook schilder, tekenaar en beeldhouwer. Als dochter van een bakker heeft zij altijd een zeer teruggetrokken bestaan geleid in haar woning in Blaricum. Over haar jeugd en opleiding is niets bekend, alleen dat zij een leerling was van de schilder Jac Koeman. Ze heeft in Amsterdam, Parijs en Blaricum gewoond en was werkzaam van circa 1920 tot en met haar dood in 1993.

Haar artistieke loopbaan begon met het fabriceren van poppen. Later noemde Grietje zelf haar poppenperiode ‘een bevlieging’, en zag men haar latere masker- en marionettenwerk als ontwikkeling naar de stijl die haar werk kenmerkt. Bij haar poppen had Grietje nog veel uitdrukkingsmiddelen nodig, maar haar maskers en marionetten werden steeds soberder, waarbij ze een beroep deed op de fantasie van de toeschouwer. Haar maskers zijn veelal gemaakt van gips of hout en werden voor op het hoofd of op de hand gedragen. Vaak zijn het abstracte vormen van gezichten met grote ogen en een kleine mond en neus, zoals bij primitieve kunstmaskers. De lengte van de maskers verschillen van de grootte van een vuist tot de grootte van een hoofd, maar zij zijn nooit gemaakt op het formaat van een gezicht.

Zij werkte het meeste met de Franse danseres Marie-Louise van Veen en de Joodse danseres Lin Jaldati. Zij ontwierp met name dansmaskers voor dansspelen op Joodse kunstavonden (Tojter und dos Mejdel , La viellle Haulmière) en dansvoorstellingen als (Mariken van Nieumeghen). Omdat de kostuums vrij sober zijn, vallen de maskers heel erg op en moeten zij naast hun representatieve functie ook invloed gehad hebben op de dansstijl.

Naast het vervaardigen voor artiesten gaf Grietje Kots ook handvaardigheidlessen aan kinderen in haar woning of bij families thuis. Zij leerde de kinderen marionetten te maken en liet hen met het resultaat een toneelstukje opvoeren. Daarnaast deed zij, bij de Vereniging van Beoefenaren van het Goois Scheppend Ambacht, vakantiewerk met kinderen.

Haar poppen zijn tentoongesteld in de Gotische Zaal in Den Haag en in het Stedelijk Museum in Amsterdam. De exacte data van deze tentoonstellingen zijn niet bekend. Eind jaren zeventig was er in het Theatermuseum een compleet overzicht van het oeuvre van Grietje Kots, getiteld De wereld van Grietje Kots.

In de Theatercollectie Bijzondere Collecties UvA (Stichting TiN) bevindt zich divers werk van Grietje Kots. Zo zijn er een tiental maskers van dansspelen voor avonden van de joodse kunst, spelfoto’s van een onbekende voorstelling, vijf maskerschetsen, twee tentoonstellingsaffiches en een aantal poppen in de collectie. Maar ook een personaliamap met briefwisselingen, interviews, foto’s van haar huis, haar werk en haar tentoonstelling in het Theatermuseum.

Maskers

Golemmasker voor Lin Jaldati in een dansspel naar een joodse legende 338184.jpg Oefenmasker van Mariken van Nieumeghen voor het gelijknamige dansspel 338195.jpg Goudkleurig masker van Grietje Kots 338193.jpg Masker van Grietje Kots 338188.jpg

1: Golemmasker voor Lin Jaldati in een dansspel naar een joodse legende | 2: Oefenmasker van Mariken van Nieumeghen voor het gelijknamige dansspel | 3: Goudkleurig masker | 4: Masker

Collectie TIN

Schetsen

Schets van Lin Jaldati en het Golemmasker 243802.jpg Schets van Lin Jaldati en het dodenmasker 243803.jpg Schetsontwerp voor een masker van Lin Jaldati 243801.jpg Studie voor het masker La vieille Haulmière 337859.jpg

1: Schets van Lin Jaldati en het Golemmasker | 2: Schets van Lin Jaldati en het dodenmasker | 3: Schetsontwerp van Lin Jaldati | 4: Studie voor het masker La vieille Haulmière

Collectie TIN

Theater/Dans

Drie voorstellingen met maskers van Grietje Kots, zie: Voorstellingen

Bronnen

  • Meesters in de schaduw. Onderzoek naar de maskercollectie van Shirley van de Polder en Rinke Bartelink, 2011