Bijzondere Collecties Uitvoerende Kunsten
Theatervacatures
Persoonlijke instellingen

Plantage Schouwburg, Amsterdam

Uit Theaterencyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Plantage Schouwburg
Locatie Amsterdam
Thema Theater
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

getmedia.php?s=Repro-t004058.000-1&b=400

De Plantage Schouwburg te Amsterdam, vanuit de tuin gezien. Aquarel door J.M.A. Rieke, 1894. Collectie TIN.

Informatie

Naam: Plantage Schouwburg (ook wel: Theater Colnot en Poons) (1912-1938); voorheen:

  • Schouwburg Stoel en Spree (1895)
  • Schouwburg Plantage (1892)
  • Nieuwe Schouwburg van Lier (1884)
  • Schouwburg A. van Lier (1883)
  • Nieuwe Schouwburg A. van Lier (1879)

Adres: Plantage Franschelaan 9 (huidige Henri Polaklaan 9), Amsterdam

Oorspronkelijk gebouwd als: Schouwburg

Bouwjaar: 1879; Architect: IJ. Bijvoets Gzn. Opdrachtgever: Abraham Israël van Lier.

Opening als theater: 29 mei 1879. Openingsvoorstelling: Jubelouverture van C.M. von Weber; Welkom; Feestmarsch van Maijerhofer; De Zwerver, toneelspel; Feestmarsch van S. Benavent; Een Fransch Krijgsgevangene van Emil Seypgens; Finale

Verbouwing: Rond 1895: Restauratie, nieuwe zaalindeling

Sluiting als theater: 21 november 1938

Geschiedenis

Dit theater verving het houten zomertheater dat Abraham Israël van Lier aanvankelijk had geëxploiteerd aan de Buitensingel en dat hij in 1875 had overgeplaatst naar de Plantage Franschelaan (Zomertheater Van Lier). Hij moet enorme goodwill gehad hebben bij de gemeente Amsterdam, want zijn verzoek om een stenen schouwburg te mogen bouwen, en de oude, houten te mogen slopen, dateert van 12 maart 1879: reeds op 29 mei opent dit theater zijn deuren. Op 1 november van datzelfde jaar verzocht hij het gebouw aan te sluiten op het openbaar riool. Dit wordt ingewilligd. Op 3 november verzocht hij de gemeente een straatlantaarn te plaatsen op de hoek van de Franschelaan en de Parklaan, "en wel vóór donderdag a.s., in verband met de opening van de Fransche voorstellingen", en ook dát verzoek wordt ingewilligd.

Op 11 september 1895 wordt de "geheel verbouwde en gerestaureerde Schouwburg Stoel en Spree" heropend. Op het poortje aan de Plantage Franschelaan na, werd de Plantage Schouwburg in 1939 gesloopt.

Soort voorstellingen: Van 1879 tot 1893 verzorgde de Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel de zomerbespeling. Verder operettes, opera’s en blijspelen. Van 1895 het zogenaamde ‘drakenrepertoire’: volkstheater met o.a. De wandelende Jood, De twee weezen, Charlotte Corday en De leeuw van Vlaanderen. Na 1912 ook revues. Sinds 1919 (en tot 1938) werd de Plantage Schouwburg vaak bespeeld door het gezelschap van de Boubers.

Affiches Stoel en Spree

getmedia.php?s=Repro-T1898-004-1&b=240 getmedia.php?s=Repro-T1898-009-1&b=240 getmedia.php?s=Repro-T1898-005-1&b=240 AfficheTweeWeezen.jpg

Affiches uit de periode Stoel en Spree: V.l.n.r. Zwarte Griet, 1898; Robert en Bertram of de lustige vagebonden, 1898; Stella, de dochter van den staatsgevangene, 1898; Twee Weezen, 1898, Collectie TIN.

Affiches Bouber en revue in de Plantage Schouwburg

getmedia.php?s=Repro-T1929-002-1&b=400 getmedia.php?s=Repro-R1935-005-1&b=400

Links: Affiche De Jordaan van Herman Bouber in de Plantage Schouwburg. Litho door Jan Sluyters, 1929. Rechts: Affiche van de revue Hopla met de beentjes, 1935, in de Plantage Schouwburg in Amsterdam. Litho, Collectie TIN.

Interieur

Het interieur werd vooral geroemd om de ‘smaakvolle’ en ‘keurige’ versierde gaslampen. Blijkens een ontwerp in de Collectie TIN heeft Guillaume Dullé in 1908 een nieuw ontwerp gemaakt voor de decoratie van de zaal. Of dat is uitgevoerd, is onbekend.

getmedia.php?s=Repro-t00000142.000-1&b=400

Ontwerp voor decoratie van de zaal door Guillaume Dullé, 1908. Aquarel; Collectie TIN.

Exterieur

De voorgevel was in renaissancestijl uitgevoerd. Er was aan de voorzijde een mooie tuin, die de schouwburg van de straat afsloot. Op de plaats van deze tuin kwam in 1900 het gebouw van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond van Berlage.

Bronnen

  • TIN Productiedatabase
  • Theaters in Nederland sinds de zeventiende eeuw. Redactie Bob Logger, Eric Alexander, Menso Carpentier Alting, Nico van der Krogt, Nathalie Wevers. Theater Instituut Nederland, 2007