Isadora Duncan

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Isadora Duncan 92652.jpg

Isadora Duncan. Fotograaf onbekend.Collectie TIN

.

In het kort

Isadora Duncan (187 -1927) was een Amerikaanse danseres. Zij wordt beschouwd als een van de grondleggers van de moderne dans. Vanaf 22 tot 55 jaar woonde ze in West-Europa en Sovjet-Unie . Als kind wees ze het klassieke ballet al af. Ze ontwikkelde een eigen stijl, en zette als eerste klassieke muziek om in dans. Ze trad voor het eerst op in Chicago en New York, maar haar grote doorbraak kwam in Europa. Na optredens in Boedapest en Londen, reisde ze naar Parijs, Berlijn, en Moskou, om vervolgens weer naar Parijs terug te keren. Ze reisde op tournee door half Europa en trad op in de metropolen van Noord- en Zuid-Amerika. Vanaf 1909 had ze haar eigen dansschool in Parijs. Ze inspireerde andere kunstenaars, en toen in 1913 het Théâtre des Champs-Elysées werd gebouwd, werd ze afgebeeld in een reliëf door beeldhouwer Émile-Antoine Bourdelle, en door schilder Maurice Denis die haar opnam in een muurschildering.

Isadora Duncan met leerlingen 187003.jpg

Isadora Duncan met leerlingen. Fotograaf onbekend. Collectie TIN.

Biografie

Toen Isadora zestien jaar werd veranderde ze haar voornaam in 'Isadora'. Haar ouders waren van Ierland en de Ierse immigrantenfamilie waaruit Duncan geboren werd, keerden in 1899 met hun twee dochters en twee zonen naar Europa terug. In Londen bezocht zij het Britse Museum en maakte er kennis met de kunst en cultuur van de Grieken. In 1903-1904 bezocht ze Griekenland, de schoonheid van de eenvoud. De harmonie en de natuur inspireerden haar sterk. Dit bracht een creatief proces op gang, waarbij haar bovengenoemde inspiratiebronnen tot een heel bijzondere dansstijl wist te verwerken. Duncan is wel de meest interessante danskunstenaar uit de revolutionaire periode.

Nadat de ouders gescheiden waren, groeiden de kinderen bij hun moeder op die als muzieklerares de eindjes aan elkaar probeerde te knopen. Duncan geloofde niet in het huwelijk en was voor vrouwenemancipatie.

In 1904 stichtte ze samen met haar zuster Elisabeth Duncanon een dansinternaat bij Berlijn. Zowel in haar beroepsleven als gezinsleven, hield Duncan geen rekening met de mores van haar tijd. Ze was namelijk biseksueel. Tijdens haar laatste tour van Verenigde Staten, in 1922-1923, Heeft ze haar voorkeur voor communisme aangekondigd. Duncan zwaaide met een rode sjaal en ontblootte haar borst op het podium in Boston, Dit is rood en zo ben ik ook. Duncan baarde twee kinderen, een dochter en een zoon, beide buiten het huwelijk.

Ze werd verliefd op de Britse toneelspeler en toneelregisseur Gordon Craig, met wie ze in 1906 haar dochter Deirdre kreeg. Van 1910 tot 1913 had ze een relatie met Paris Singer, een van de zonen van naaimachinemagnaat Isaac Singer, met wie ze in 1911 haar zoon Patrick kreeg. op 19 april 1913 kwamen beide kinderen om in een ongeval dichtbij een rivier de Seine. De kinderen waren op weg naar huis met hun verpleegkundige, na de lunch met Isadora en Parijs Singer. De bestuurder van de auto was in een stilstand gekomen tijdens een poging om een botsing met een andere auto te voorkomen Hij stapte uit om de motor terug in gang te krijgen, maar vergat de handrem in te stellen. De auto rolde over de Boulevard Bourdon. De kinderen en het kindermeisje verdronken in het ongeval.

Na het ongeval, bracht Duncan een paar maanden door in Corfu met haar broer en zus. Daarna bracht ze enkele weken door bij de badplaats Viareggio met actrice Eleonora Duse. Duse kwam net uit een relatie met de rebelse feministische Lina Poletti. Er waren speculaties over de relatie van Duncan en Duse, maar er is nooit bewijs geleverd van hun relatie in haar autobiografie.

Duncan smeekte een jonge Italiaanse beeldhouwer Romano Romanelli om met haar te slapen vanwege haar wanhoop naar een andere baby. Ze wenste zwanger te worden na de dood van haar oudste twee kinderen. Zij gaf geboorte aan een zoon, die slechts een paar uren heeft overleefd.

In 1922 trouwde de dan 44-jarige Duncan te Moskou met de 26-jarige Russische dichter Sergej Jesenin. Jesenin was een geliefd en succesvol dichter in Rusland, maar zijn liefde voor alcohol was groot en hij had een slechte dronk. Tijdens tournees maakte hij ruzie met zijn beroemde vrouw en hij sloeg haar ook. In 1923 keerde hij alleen terug naar de Sovjet-Unie, waar hij in een psychiatrische inrichting werd opgenomen. Toen hij eind 1925 in verband met Kerst tijdelijk verlof had, hing hij zichzelf op in een hotel.

In september 1927 kwam Isadora Duncan op 49-jarige leeftijd om het leven bij een bizar ongeluk. Toen ze in Nice met iemand in een open Amilcar wilde wegrijden, raakte het uiteinde van haar rode zijden sjaal, die ze om haar hals droeg, in één van de spaakwielen verstrikt. Ze werd uit de auto getrokken en enkele meters meegesleurd. Door de plotselinge ruk, brak haar nek. Ze werd gecremeerd en haar as werd in het columbarium van de Parijse begraafplaats Père-Lachaise geplaatst.

Duncans autobiografie Ma Vie werd in 1968 door Karel Reisz verfilmd onder de titel Isadora, met Vanessa Redgrave in de hoofdrol.

Stijl en techniek

Zij gebruikte simpele en natuurlijke bewegingselementen, zoals lopen en opspringende bewegingen. Ook het armgebruik was vloeiend en natuurlijk. De torso kon tijdens het dansen vol overgave in een soort cambré achterover hellen of juist voorover gebogen zijn bij opspringende passen, om zo een lichtgedraaide positie te hebben, ten opzichte van de heupen en het beengebruik. Deze basisgegevens konden sterk gevarieerd worden in hun onderlinge samenhang. Heel kenmerkend was ook het gebruik van de blote voet, hetgeen in die tijd een ongewoon verschijnsel was. Bovendien deed Duncan afstand van het dragen van het nog altijd gebruikelijke korset. De Griekse inspiratiebron weerspiegelde zich in de kleding, die bestond uit een lang, soepel Grieks gewaad.

Isodora Duncan op film

Bron: Youtube.

Theater/Dans

Een alfabetisch overzicht van de voorstellingen die in Nederland te zien zijn geweest met een choreografie van haar en voorzover geregistreerd in de Productiedatabase

Idem de voorstellingen waarbij zij geregistreerd werd als auteur

Bronnen

Schrijf mee!

Wilt u deze pagina bewerken, corrigeren of aanvullen?

Iedereen kan eenvoudig meeschrijven aan de theatergeschiedenis op de Theaterencyclopedie. Hiervoor moet u ingelogd zijn op uw eigen account. Door eenmalig te registreren maakt u een eigen account aan. Helpt u mee de Theaterencyclopedie compleet te maken?

Fondsen en Partners