Centraal Theater, Amsterdam

Uit TheaterEncyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Fout bij het aanmaken van de miniatuurafbeelding: Bestand is zoek

De foto is genomen na de brand van het ernaast gelegen Flora Theater in 1929. Fotograaf onbekend.
NaamCentraal Theater, Amsterdam
PlaatsAmsterdam
TypeTheatergebouw

Informatie

Naam: Centraal Theater (1915-1965)

Voorheen: Theater Panopticum (1912-1915)

Adres: Amstelstraat 14-18

Oorspronkelijk gebouwd als: Wassenbeeldenmuseum met wintertuin en café-restaurant

Architect: Theodorus Sanders

Bouwjaar: 1881-1882

Verbouwd tot theater: 1912

Architect: W. Kromhout

Opdrachtgever: Maatschappij tot Exploitatie van het Nederlandsch Panopticum

Opening als theater: 1 december 1912

Openingsvoorstelling: Groote Openings Voorstelling (verspreid over enkele avonden) met optredens van: Suzanne Desgraves, Etoile de Paris (eerste optreden hier ter stede), magic comedy act; Henriëtte Lefèvre, La reine du diabolo; Les Berio, Scène musicale; ‘Bioscope’-beelden uit de fabrieken Gaumont, Eclair, Eclipse, Messter, Bison, Vitagraph, Edison, Pasquali; hoofdfilm: Het spel is uit (Een schets uit de bankierswereld in 2 afdeelingen); groot orkest o.l.v. dirigent Danny Ruynemann. Verbouwing: 1915: Verbreding toneelopening; inrichting zijloges; afscheiding tussen promenoir en zaal

Capaciteit: 506 (1912); 582 (1915)

Loges: De plaatsen aan de verhoogde zijkant werden ‘loge’ genoemd

Type toneel: Ondiep lijsttoneel

Maten toneelopening: 8 meter breed

Soort voorstellingen: Blijspelen, cabaret, operette, kindervoorstellingen, in beginjaren ook film

Sluiting als theater: 28 februari 1965

Geschiedenis

In 1912 werden de benedenverdieping en het souterrain van het Panopticum geheel verbouwd tot schouwburg. De loges, de klapstoelen en de foyer bevonden zich op het begane grondniveau, de theaterzaal werd in het souterrain gesitueerd. Hierdoor leek het geheel op een overdekt zwembad. Rondom de zaal bevond zich het promenoir, dat tijdens de pauze dienst deed als koffiekamer. Het theater werd ook wel ‘de kuil’ genoemd, vanwege de verdiept liggende zaal. Ondanks de beperkte ruimte telde het theater opvallend veel rangen: fauteuil, stalles, parket, parterre, loge, familieloge, frontloge en klapstoelen.

Het Centraal Theater was van 1930 tot 1946 de vaste speelplaats van het Centraal Tooneel, dat zijn naam aan het Centraal Theater ontleende. De kleine kern van het Centraal Tooneel en Centraal Tooneel N.V. werd gevormd door Tilly Lus, Mary Dresselhuys (die van 1934 tot en met 1946 met Cees Laseur getrouwd was), Rie Gilhuys en Joan Remmelts. Hierdoor kreeg het ensemble een eigen karakter en eigen gezicht.

De laatste voorstelling, op 28 februari 1965, was een optreden van de cabaretier Wim Sonneveld. De AMRO Bank, al sinds 1919 eigenaar van het gebouw, liet het kort daarop slopen voor de uitbreiding van het naastgelegen filiaal.

Fout bij het aanmaken van de miniatuurafbeelding: Bestand is zoek
Fout bij het aanmaken van de miniatuurafbeelding: Bestand is zoek

Links: De zaal van het Centraal Theater, 1962. Foto: G.L.W. Oppenheim. Rechts: De zaal en foyer van het Centraal Theater te Amsterdam, z.j. Fotograaf onbekend.

Exterieur

Theodorus Sanders ontwierp in 1881 dit gebouw in neorenaissance stijl. De façade deed meer aan een bankgebouw of postkantoor denken dan aan een theater.

Premieres

Zie Category:Premieres Centraal Theater, Amsterdam

Bronnen

  • Theaters in Nederland sinds de zeventiende eeuw. Redactie Bob Logger, Eric Alexander, Menso Carpentier Alting, Nico van der Krogt, Nathalie Wevers. Theater Instituut Nederland, 2007
  • Productiedatabase


Schrijf mee!

Wilt u deze pagina bewerken, corrigeren of aanvullen?

Iedereen kan eenvoudig meeschrijven aan de theatergeschiedenis op de Theaterencyclopedie. Hiervoor moet u ingelogd zijn op uw eigen account. Door eenmalig te registreren maakt u een eigen account aan. Helpt u mee de Theaterencyclopedie compleet te maken?

Fondsen en Partners